GeoGraphixs - Geo Nieuws 2025
Op deze pagina het laatste nieuws, nieuwe apps of toepassingen, kaarten, atlassen en foto's..... Nieuwe websites en interessante artikelen van rond de hele wereld.
Natuur Netwerk Fryslân
|
27 december 2025 - Gedeputeerde Staten van de Provinsje Fryslân hebben de gewijzigde kaart van NatuurNetwerkNederland in Fryslân gepubliceerd. Het betreft een twintigtal wijzigingen, waaronder enkele voorgestelde toevoegingen. Ook zijn er enkele terreinen verwijderd. Klik op de kaart hiernaast voor het actuele overzicht.
Het Natuurnetwerk Nederland is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. Het netwerk moet natuurgebieden beter met elkaar én met het omringende agrarisch gebied verbinden. De provincies zijn verantwoordelijk voor het Natuurnetwerk Nederland op het land en het Rijk is systeemverantwoordelijk voor de natuur in de grote wateren binnen de Rijkswateren. Meer over NatuurNetwerkNederland. Zie ook Draagvlak voor Natuur en Natuurbeleid. |
NatuurNetwerk Nederland in Fryslân
|
Van dino tot mensaap
|
21 november 2025 - Voor Vroege Vogels is een nieuwe serie podcasts gemaakt: Zo klonk Nederland. De allernieuwste aflevering, 'Ontmoeting met een Mensaap' is vandaag voor het eerst te beluisteren. Ze wetenschappers zijn hiervoor 10 miljoen jaar terug in de tijd gereisd en op zoek gegaan naar de intelligente mensapen. Ze zoeken naar de oer-Europese schijftongkikkers en vroedmeesterpadden. En verder willen ze te weten komen hoe de olifantachtige Deinotherium gebruik maakt van zijn bizarre ploeg-achtige slagtanden. Kijk hier voor de link naar alle nieuwe podcasts van Vroege Vogels.
Vroege Vogels is iedere zondagmorgen op NPO Radio 1 en iedere zondagavond op NPO2.
Hiernaast: Deze foto van een diorama uit de tijd van de dino's is een tijdje geleden gemaakt in het Geologisch Museum Hofland. Een klein museum, maar meer dan de moeite waard.
|
Waddenzeebodem in kaart
|
15 november 2025 - Wanneer je in de komende tijd op een van de veerboten de oversteek naar de eilanden maakt is het misschien aardig te weten, wat er zich onder de boot bevindt. Goed nieuws, want onlangs werd de nieuwste bodemkaart van het Waddengebied gepubliceerd. De kaart is vervaardigd door Deltares. Kijk hier op de website van de Waddenacademie voor meer.
Van iets oudere datum (2019) is de ecotopenkaart van de Waddenzee. De hele dataset kan hier worden gedownload. 
|
Boven: Geulen en Koffieboonenplaat onder Terschelling op 19 september 2023 (RDV6606).
Hiernaast: De Oerd van Wagenborg komt bij eb aan bij Holwert (VRS5352). |
Wegenatlas van het Romeinse Rijk
|
9 november 2025 - Sinds vandaag is op Itiner-e een interactieve wegenkaart van grote delen van het Romeinse Rijk beschikbaar. Daar waar ze destijds niet welkom waren, ontbreken de gegevens uiteraard. Dat geldt o.a. voor Schotland en Frisia. In het zuiden van Schotland bouwden ze de Muur van Antoninus om zich tegen belagers uit het noorden te weren.
De online atlas werd vervaardigd door een team van de Universiteit van Aarhus en brengt bijna 300.000 kilometer aan wegen in kaart. Itiner-e, afgeleid van het Latijnse woord iter (reis), laat je oa. zien hoe het wegennet er rond het jaar 150 CE uitzag. Neem snel een kijkje: Itiner-e (Brughmans, T., de Soto, P., Pažout, A. and Bjerregaard Vahlstrup, P. (2024) Itiner-e: the digital atlas of ancient roads). |
De Antonine Wall. Foto van presentatie in het Huntarian Museum, Glasgow (VRS6390).
|
Wubbo Ockels in Space Expo
30 oktober 2025 - Op 30 oktober 1985 was Wubbo Ockels (1946 – 2014) de eerste Nederlander die een ruimvlucht maakte. Space Expo eert dit historische hoogtepunt 40 jaar later met een nieuwe, tijdelijke tentoonstelling: Wubbo Ockels: Astronaut of Spaceship Earth. De tentoonstelling is ontwikkeld in samenwerking met Joos Ockels, de vrouw van Wubbo. Bijzondere, nooit eerder vertoonde objecten én beelden zijn te zien. Kom langs en laat je inspireren door Wubbo's verhaal!
30 oktober 2025 - Op 30 oktober 1985 was Wubbo Ockels (1946 – 2014) de eerste Nederlander die een ruimvlucht maakte. Space Expo eert dit historische hoogtepunt 40 jaar later met een nieuwe, tijdelijke tentoonstelling: Wubbo Ockels: Astronaut of Spaceship Earth. De tentoonstelling is ontwikkeld in samenwerking met Joos Ockels, de vrouw van Wubbo. Bijzondere, nooit eerder vertoonde objecten én beelden zijn te zien. Kom langs en laat je inspireren door Wubbo's verhaal!
Alle AstroGraphixs-opdrachten zijn gemaakt als eerbetoon aan Wubbo Ockels, de eerste Nederlandse astronaut, die een grote inspirator bleek voor talloze mensen, niet alleen op het gebied van de ruimtevaart, maar vooral ook op het gebied van de bescherming van onze aarde. Wubbo Ockels overleed op 18 mei 2014 aan de gevolgen van kanker.
|
Wubbo Ockels voor een door hem vanuit de Space Shuttle Challenger (STS-61A) gemaakte foto van Nederland. Bij zijn linker elleboog is Friesland te zien met de weerspiegeling van de zon op het water van de Friese Meren. Ook zijn de Zeeuwse Eilanden goed te zien. Foto: NASA.
Wubbo Ockels
28 maart 1946 - 18 mei 2014 |
Java-mens terug naar Indonesië
|
26 september 2025 - In oktober 1891 werd in Trinil op Java, Indonesië een ‘schildpadschild’ gevonden. Althans dat was de eerste gedachte. Toen de Nederlandse wetenschapper Eugène Dubois het fossiel in handen kreeg, herkende hij het als iets veel interessanters: het schedeldak van een 'aapmens'. De forse wenkbrauwbogen staken verder naar voren dan bij de moderne mens en de grootte van de schedelkap wees op een hersenvolume dat groter was dan dat van een mensaap, maar kleiner dan dat van de moderne mens. De schedelkap is te zien in Naturalis in Leiden. Voor hoe lang het daar nog tentoongesteld zal zijn is nog niet duidelijk, maar wel, dat Nederland deze belangrijke archeologische vondst terug geeft aan Indonesië, als onderdeel van de Dubois-collectie, bestaande uit in totaal 28.000 andere fossielen. Demissionair minister Moes heeft daar toestemming voor gegeven, na advies van de onafhankelijke Commissie Koloniale Collecties.
Hiernaast: de Java-mens zoals deze nu nog te zien is in de expositie in Naturalis, Leiden. op een later tijdstip zal de schedelkap aan Indonsesië worden overgedragen (RDV2188).
|
What Have We Done?
|
24 september 2025 - Vorige week opende What Have We Done? in de Niemeyer in Groningen. Een expositie van foto's uit de collectie archiefbeelden uit de 70-jarige bestaansgeschiedenis van World Press Photo. Een aantal van de foto's verscheen in wereldwijd in nieuwsmedia, andere kregen iets minder aandacht. Waarom? Waarom is onze beeldtaal is veranderd? Deze expositie probeert daar een antwoord op te geven en wil ons als nieuwsconsumenten een zetje geven om beelden met een scherpere en kritischere blik te bekijken.
In de afgelopen 70 jaar zijn de woorden World, Press en Photo veranderd. Ze hebben niet meer dezelfde betekenis als destijds in 1955. Ook die verschuiving laat deze tentoonstelling zien en stelt ons de vraag: hoe verder? What Have We Done? is nog tot en met 21 oktober 2025 in de voormalige tabaksfabriek van Niemeyer te zien. Adres: Paterswoldseweg 43, 9726BB Groningen). Klik op de poster hiernaast voor meer informatie. |
|
World Clean Up Day 2025 - Ameland
|
21 september 2025 - Gisteren zijn er wereldwijd duizenden mensen op pad geweest, ook in Nederland en dus ook op Ameland. De aftrap daar is al op maandag 15 september bij de vuurtoren.
GeoGraphixs World Clean Up Ameland 20 September 2025
Eindstand om 18.00 uur: 1.154 stuks zwerfafval
|
In totaal werden er op de in blauw gemarkeerde routes 1.154 stuks (klein) zwerfafval opgeraapt. Het grootste was een plastic jerrycan op het strand voorbij de voormalige NAM-locatie bij Hollum. Naast de 408 sigarettenpeuken ook 425 stuks plastic. Opvallend was dat er slechts 2 blikjes en een bierflesje werden opgeraapt. Opbrengst voor het KWF was daardoor wat aan de magere kant: 45 cent aan statiegeld.
|
Painting the Poles
29 augustus 2025 - De afgelopen maanden was een deel van het Polar Museum, onderdeel van het Scott Polar Research Institute in Cambridge gewijd aan het werk van een achttal kunstenaars, die de afgelopen jaren de eer hadden, op uitnodiging van de Friends of the Scott Polar Research Institute 'Artist in Residence' te mogen zijn: ...een verblijf van een aantal weken in het Noord- of Zuidpoolgebied. Dat leverde meer dan genoeg werk op voor deze prachtige expositie Painting the Poles. Voor een ieder, die niet in de gelegenheid was het SPRI te bezoeken, is er op Noarderljocht een presentatie van de tentoonstelling gemaakt. Meer over de poolgebieden in Smeltende Schoonheid.
Lemaire Channel (East), 2018, Nicholas Romeril.
|
Ice Antarctica, 2023, Polly Townsend
|
Beyond - ode aan de aarde
Met deze introductie van André Kuipers, tevens regisseur en samensteller van ‘Beyond, Ode to the Earth’, kan het niet anders dan dat onze ogen verder open gaan en het besef van hoe kwetsbaar onze planeet is nog duidelijker wordt.
|
8 augustus 2025 - Op de zelfde dag, dat ons het overlijden van Jim Lovell bereikt, komt de vooraankondiging van Beyond - Ode to the Earth, die vanaf 10 oktober in diverse plaatsen in het land in de bioscoop te zien zal zijn. “Eigenlijk zou iedereen een reis naar de ruimte moeten maken om de indrukwekkende schoonheid van onze unieke planeet zelf te kunnen ervaren”.
James Arthur Lovell Jr. 25 maart 1928 - 7 augustus 2025
|
Waddenzee onder grote druk
16 juli 2025 - Als het een beetje tegen zit, en daar ziet het helaas wel naar uit, dan kunnen we strak alleen nog maar op dit soort plekken, zoals het pas geopende Waddenzee Wereld Erfgoed Centrum op Lauwersoog, kunnen zien hoe de unieke Waddenzee er ooit bij heeft gelegen en welke dieren er leefden.
|
De Waddenzee staat sinds juni 2009 Unesco Werelderfgoed vanwege haar unieke geologische en ecologische kenmerken. Nieuwe vergunningen voor gas- en zoutwinning, verlenging van visvergunningen, toenemende recreatiedruk, aanleg van elektriciteitskabels en andere infrastructuurprojecten zullen er wellicht in de nabije toekomst voor zorgen, dat dit gebied de UNESCO-status van Werelderfgoed weer kwijt zal raken. Het allernieuwste rapport Staat van de Waddenzee (juni 2025) stelt niet erg gerust.
|
|
Een bezoek aan het WEC wrijft ons de bedreigingen pijnlijk onder de neus. Het is dan hartverwarmend te zien hoe de opgevangen jonge zeehonden in hun hagelnieuwe onderkomen worden vertroeteld. Toch nog een lichtpuntje!
Foto: Boven op het dak van het nieuwe WEC bevinden zich de buitenbaden van de zeehondenopvang van het Zeehondencentrum, dat we uiteraard kennen van de tijd dat het in Pieterburen was gevestigd (RDV1903).
Parels voor de zwijnen
|
4 juli 2025 - Tot en met 28 september 2025 exposeert Museum Wierdenland in Ezinge meesterwerken van Siemen Dijkstra. Onder de titel "De Ziel van het Landschap" tonen de adembenemende houtdrukken de pracht van de landschappen, waaronder die van het wad. Op de foto hiernaast het Uithuizer Wad. De houtsnede draagt de titel 'From the Northern Shore of a wretched Country - The death of dreams shall be a beautiful end'. Een andere houtsnede van de Wadden heeft als titel 'Parels voor de zwijnen'. Met de recente vergunningverlening voor een nieuwe gaswinning, verlenging van visvergunningen kunnen wij zwijnen daar weer even vooruit. Er komt een moment, dat we alleen nog maar terug kunnen vallen op de landschappen van Siemen Dijkstra.
Meer op Museum Wierdenland en de website van Siemen Dijkstra zelf. |
MaSS, Maritieme geschiedenis in kaart
|
24 juni 2025 - Zolang we het ons kunnen heugen hebben we alle zeeën bevaren tot in de verste uithoeken van de wereld. Meestal kwamen ze terug met nieuwe ontdekkingen, verhalen en goederen Ruim 1500 van deze schepen bereikten hun bestemming niet, keerden niet naar hun thuishaven terug en belandden op de zeebodem. Veel van deze scheepswrakken zijn nu in kaart gebracht op Maritime Stepping Stones (MaSS).
Onze maritieme geschiedenis wordt in tal van (Nederlandse) maritieme musea aanschouwelijk gemaakt. Het neusje van de zalm bevindt zich in Amsterdam: Het Scheepvaart Museum. Vergeet echter de andere, kleinere collecties niet. In Fryslân zijn we gezegend met de collecties van het Fries Scheepvaart Museum in Sneek, maar ook de andere mag je niet overslaan, zoals die van Maritiem Museum Abraham Fock op Ameland. Je vindt er gegevens over schepen, scheepswerven en rederijen, met daarnaast aantekeningen, kaarten, foto's en tekeningen. Klik hier voor de MaSS website.
Links: De zeebodem rond de Waddeneilanden is bezaaid met scheepswrakken. Sommige liggen er al tientallen decennia, andere zijn van recentere datum. Tijdens de beide wereldoorlogen is daar nog een groot aantal bij gekomen. Naast de vele schepen vonden ook vele vliegtuigen hun einde in de wateren rond de eilanden. Foto van wrakkenkaart in Maritiem Museum Abraham Fock. Rechts: Restanten van de Britse onderzeeër E-3 tentoongesteld in het museum , gedurende de expositie Strandingen rond Ameland. Op de MaSS website vind je meer over de E-3.
|
Toren van de Britse onderzeeër E-3. Deze verging in de Eerste Wereldoorlog op 18 oktober 1914 boven Ameland.
|
Blatten van de kaart, Brienz opnieuw geëvacueerd.
|
16 juni 2025 - Vorig jaar was het Zwitserse dorp Brienz in Graubûnden maandenlang in de greep van een instabiele bergwand. (zie nieuwsitems GeoNieuws van november 2024). Hetzelfde overkwam Blatten in het Lötschental (in het kanton Wallis). Maar hier waren de gevolgen veel heftiger. Het dorp werd bijna geheel uit het dorp gespoeld.
Gelukkig waren de inwoners en levende have tijdig geëvacueerd. Gisteren (28 mei) is de wand van de Birg Gletsjer deels ingestort, waardoor grote hoeveelheden puin in het dal terecht zijn gekomen en het dorp grotendeels hebben bedolven. Bovendien is de loop van de rivier Lonza afgesneden.
|
Blatten, 18 mei 2025. Bron: SRF/Keystone Cyril Zingaro.
|
Blatten, 29 mei 2025. Bron: SRF/Keystone Jean-Christophe Bott.
|
Nog maar nauwelijks van de schrik bekomen is Brienz in Graubünden opnieuw geëvacueerd (zie nieuwsbericht van 16 juni). Of de puinlawines het dorp ook deze keer zullen sparen is nog niet te zeggen.
Op de foto hieronder: Blatten vanuit zuidwestelijke richting gezien, op 22 mei jl. Door het dorp stroomt de Lonza. De loop daarvan is nu grotendeels door het puin geblokkeerd. Bron: Berliner Morgenpost, Jean-Christophe Bott/Keystone/dpa, 29 mei 2025.
Rechts: Uitsnede van de topografische kaart van een deel van het Lötschtental met daarin de dorpen Blatten en Ried. Hoog boven de dorpen bevindt zich de Birch Gletsjer. Bron: SwissTopo.
|
|
Foto hier linksonder: Blatten op 29 mei. Een deel van het dorp is bedolven onder het puin. Op de voorgrond staat een deel van het dorp onder water, nu het smeltwater niet meer goed door de Lonza kan worden afgevoerd. Bron: SRF/Keystone, Jean-Christophe Bott.
|
|
|
|
De verwoesting van Blatten. Links het dorp, kijkend in oostelijke richting, met op de rechterfoto enkele van de onder water staande huizen en hotels. Bron: NOS.nl; Foto's: EPA.
Meer foto's van Blatten.
Helgoland 2025
Pril geluk tussen het plastic.
|
29 mei 2025 - Ondanks enkele gevallen van (vermoedelijk) vogelgriep, lijkt de omvang van de populatie jan van genten ten opzichte van vorig jaar iets te zijn afgenomen. Bij ons bezoek in het weekend van 23 en 24 mei werden redelijke aantallen pas uit het ei gekomen kuikens geteld. Verontrustend is wel, dat de hoeveelheid plastics en ander niet natuurlijk nestmateriaal door de hele kolonie heen opvalt. Hier en daar zien we vogels die verstrikt zijn geraakt. Het maakt maar weer eens duidelijk hoe we als mens met onze planeet omgaan. Deze weerloze dieren zijn er het slachtoffer van.
Jan van genten boven op de Lange Anna.
|
Op de website van de Fûgelwacht Trynwâlden vind je de fotoreportage die we op Helgoland van deze prachtige vogels maakten.
Foto: Justin Gilligan. Bron: New Zealand Geographic.
|
De enorme hoeveelheden plastic en microplastics vormen wereldwijd een groot probleem. Daar hebben niet alleen de jan van genten op Helgoland last van. In de New Zealand Geographic Nr.193 van mei/juni staat een alarmerend artikel van Ellen Rykers naar aanleiding van vogelonderzoek op Lord Howe Eiland. In de maag van één van de kuikens van de Australische grote pijlstormvogel (Sable shearwater/Ardenna carneipes) werden maar liefst 403 stukjes plastic, met het gewicht van een sneetje brood, aangetroffen. Op de foto hiernaast, gemaakt door Justin Gilligan, zijn de stukjes uitgestald.
Lees hier het artikel in de NZGeo. |
Meer over zwerfafval, vervuiling en microplastics.
Fries vee naar Hong Kong
|
19 maart 2025 - Enkele weken geleden kregen we een fotoalbum onder ogen. Het betrof een album vol met foto's van de reis die Jan Landstra in oktober 1931 maakte. Hij was als veeverzorger aangetrokken door de Firma K.N. Kuperus uit Marssum, Friesland. Dit gerenommeerde vee-exportbedrijf leverde een twintigtal stamboek runderen aan de Pokfulam Dairy Farm op Hong Kong Eiland. De hele reis nam van 28 oktober 1931 tot 18 februari 1932 in beslag, van het treinstation in Leeuwarden, de Rotterdamse Maashaven, Genua, het Suez Kanaal, Sri Lanka, Maleisië, de Filipijnen om uiteindelijk in Hong Kong aan te komen.
|
Het Friese stamboekvee is in de Maashaven aan boord gebracht.
|
Het fotoalbum van Jan Landstra is een uniek tijdsdocument uit een periode, dat dit soort reizen niet voor een ieder was weggelegd, maar ook het feit, dat deze reis in zo veel foto's is vastgelegd, is uitzonderlijk te noemen. Te bedenken, dat Jan Landstra geen fotograaf van professie was. De boerenzoon runde nagenoeg zijn hele leven een gemengd bedrijf in Sexbierum. Op het gebied van technologische ontwikkelingen werkte hij o.a. samen met constructeur Abe Gerlsma. Deze zou later grote faam als kunstschilder krijgen.
Dochter Joukje Landsta schonk het fotoalbum aan het Fries Landbouw Museum in Leeuwarden. Bekijk hier onze bewerking van dit unieke tijdsbeeld. Binnenkort is op Noaderljocht het gehele album te bewonderen.
Dochter Joukje Landsta schonk het fotoalbum aan het Fries Landbouw Museum in Leeuwarden. Bekijk hier onze bewerking van dit unieke tijdsbeeld. Binnenkort is op Noaderljocht het gehele album te bewonderen.
Een ijselijke Wereld en dat op Wereld Gletsjer Dag...
Afbrokkelend gletsjerijs in de Hinloopen Stretet (Hindeloopen Straat), Spitsbergen in augustus 2017 (VRS2242). Meer foto's en reportages over Spitsbergen vind je op Noarderljocht.com.
Onlangs was A23a weer in het nieuws. De gigantische ijsberg dreigde op Zuid-Georgië te botsen en zou als gevolg daarvan een grote kolonie pinguïns wegvagen. Zo ver lijkt het niet te komen, nu de ijsberg aan de grond is gelopen. Kijk voor meer op Smeltende Schoonheid.
|
21 maart 2025 - Een feestdag is het vandaag, op Wereld Gletsjer Dag bepaald niet. Met enige regelmaat verschijnen er dramatische berichten in de media over de afsmeltende ijskappen in de beide poolgebieden en gletsjers wereldwijd. Nu de wereldpolitiek meer dan ooit in handen is gekomen van op macht beluste lamstralen, zal dat beeld niet snel veranderen. Die lieden lijken zich juist te verheugen op het wegsmelten van het ijs, zodat de bodemschatten van onder andere Groenland gemakkelijker kunnen worden gedolven en omgezet kunnen worden in glimmende dollars, of iets verder naar het oosten in roebels.
Als de berekeningen een beetje accuraat zijn, dan haalt een groot aantal gletsjers het eind van deze eeuw niet. Dat meldt de World Glacier Monitoring Service (WGMS). Onder andere op nos.nl van vrijdag 21 maart wordt daarover bericht. Op deze website vind je de Global Glacier Casualty List. Het Global Glacier Casualty List project werd in 2024 opgericht door een samenwerking tussen Rice University in Houston, de Universiteit van IJsland, de Iceland Glaciological Society, de World Glacier Monitoring Service en UNESCO.
|
Doggerland bedreigd
|
2 maart 2025 - De Doggersbank is een beschermd natuurgebied – op enkele uren varen vanaf de Nederlandse kust – met een hoge diversiteit aan leefgebieden en diersoorten. Ooit, voordat het zo'n 8000 jaar geleden definitief onder de golven van de Noordzee verdween, maakte het deel uit van Doggerland. Het is een belangrijke kraamkamer voor haaien, roggen, haring en kabeljauw en een rijk voedselgebied voor walvissen en zeevogels. De Doggersbank is ook een kraamkamer voor verhalen over verleden, heden en toekomst van onze relatie met de zee.
Ondanks de formele bescherming van Natura-2000 wetgeving, brengen olie- en gaswinning, visserij, scheepvaart, windenergie, schelp- en zandwinning, en activiteiten van defensie, onherstelbare schade aan het gebied toe. Met name bodemberoerende visserij heeft een verwoestende werking op planten en andere organismen op de Noordzeebodem. Stichting Doggerland en ARK Rewilding Nederland stapten in oktober 2024, samen met andere organisaties, opnieuw naar de rechter om handhaving van de wetgeving in de beschermde gebieden Klaverbank, Friese Front en de Doggersbank, af te dwingen. Kijk voor meer op de website van ARK Rewilding Doggerland en Stichting Doggerland. Bekijk ook de artikelen die we maakten naar aanleiding van de grote tentoonstelling 'Doggerland' in het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden en in het Natuurmuseum Fryslân in Leeuwarden.
Ook aan de andere kant van de wereld, in Nieuw-Zeeland zijn er groeiende zorgen over de falende bescherming van de kwetsbare zeebodem. Het betreft hier naast bodemberoerende visserij de intentie om op grote schaal mangaanknollen van de zeebodem te zuigen: James Frankham uitte zijn zorgen in de Weekender van 28 februari in de New Zealand Geographic. Lees hier zijn artikel nzgeo.com/newsletter/the weekender february 28, 2025.
|
Al is het de vissers uiteraard om de vis te doen, bodem beroerende visserij blijkt uiterst destructief voor de flora en fauna van de zeebodem. De foto gemaakt in Natuurmuseum Ameland (RDV4988).
|
Recycle waan
|
31 januari 2025 - In de nieuwste New Zealand Geographic staat een interessant artikel van de hand van Hayden Donnell "The great recycling delusion". Wat geldt voor de in het algemeen zeer milieubewuste Nieuw-Zeelander, gaat waarschijnlijk ook voor ons Nederlanders op. Donnell stelt aan het begin van het artikel "de grote recycling waan", dat ons recyclingsysteem in het meest gunstige geval zeer inefficiënt is. Sommigen beweren dat het ook een opzettelijke misleiding is – een truc van de industrie om te voorkomen dat consumenten te diep nadenken over het kopen van spullen....
Veel mensen denken dat recycling de meest effectieve manier is om de planeet te redden. In een recent onderzoek van Ipsos werd Nieuw-Zeelanders gevraagd de belangrijkste acties te noemen die ze zelf konden ondernemen om hun uitstoot te verminderen. De meeste ondervraagden (39%) gaven de overstap op hernieuwbare energie op; een derde van de respondenten noemde recycling als antwoord om klimaat en milieu te 'redden'. Daarna volgden de eigen (lokale) voedselproductie en het gebruik van minder verpakkingsmaterialen. Op de vijfde plaats werd het gebruik van meer duurzame producten genoemd. Hoe de cijfers er onder Nederlanders uitzien is niet bekend. Wel voerde IPSOS in 2019 een onderzoek uit in diverse landen, waaronder Nederland. De resultaten zijn gepubliceerd in: 'a throwaway world - the challenge of plastic packaging and waste'
|
|
Een vergeten watersnoodramp
Op dit schilderij van Dirk Piebes Sjollema (1760-1840) worden de bewoners van de Kleine Miente onder Oldeholtwolde met roeibootjes in veiligheid gebracht, nadat hun huizen en boerderijen onder water waren gelopen. Bijna twee derde van de gemeente Weststellingwerf kwam een tot anderhalve meter onder water te staan. De storm was zo hevig, dat huizen en dijken werden ondermijnd en instortten. Mensen, dieren en huisraad werden in het kolkende water meegesleurd.
Foto van presentatie in het Afsluitdijk Wadden Center op Kornwerderzand (RDV1296). |
1 februari 2025 - Op deze dag vond de watersnoodramp van 1953 plaats. Op 3 februari is het 200 jaar geleden, dat Friesland werd getroffen door een zware noordwesterstorm, waarbij op meerdere plaatsen de dijken doorbraken en het water van de Zuiderzee meer dan de helft van het Friese land onder water zette. In heel het Nederlandse kustgebied verdronken 380 mensen, waarvan er 17 in Friesland.
Ter nagedachtenis aan deze stormramp is er een speciale website gemaakt: nationaallandschap.frl/watersnood 1825. In maart 2011 verscheen er in 'Fryslân, Historisch tijdschrift, Nr.2 enkele artikelen naar aanleiding van deze ramp: 'Droege Fuotten' door Siem van der Woude, 'Opsterlandse veenderijen onder water', door Kerst Huisman, 'Frysland lait d'r foorlopig failig bij', door Marijke de Boer, 'Wie slagen wil, die slagen kan' over Ir. D.F. Wouda, door Jelle Hagen en 'Hulpverlening en Wederopbouw na de watervloed van 1825' door David Zeiler. Ze zijn hier in deze pdf gebundeld: fryslân maart/april 2011.
|
In de Leeuwarder Courant verschenen de afgelopen dagen enkele artikelen over de watersnood van 1825:
LC 27 januari 2025
|
LC 28 januari 2025
|
LC 29 januari 2025
|
LC 30 januari 2025
|
LC 31 januari 2025
|
LC 1 februari 2025
|
LC 4 februari 2025
|
Groene zeedijken
|
30 januari 2025 - Met het oog de verwachte zeespiegelstijging worden er jarenlang onderzoek verricht en plannen gemaakt om ons land te beschermen tegen overstromingen. Nederland laag gelegen in een grote rivierdelta, ziet het water niet alleen van de kant van de Noordzee komen. Als gevolg van het veranderende klimaat zullen we met grotere kans op grote hoeveelheden neerslag rekening moeten houden, die door de grote rivieren vanuit Duitsland en België moet worden afgevoerd. Dat betekent een versterking en verhoging van de rivierdijken en het maken van extra ruimte voor de rivieren. Dichter bij huis krijgen we te maken met de versterking en verhoging van onze Waddenzeedijken, zowel op het vasteland als op de Waddeneilanden. Naar de stand van de laatste wetenschappelijke inzichten lijkt het voor de hand, dat we ons in de toekomst zullen gaan beschermen door een nieuw type zeedijk: de bestaande dijken worden, daar waar mogelijk en noodzakelijk, omgevormd tot 'groene zeedijken'. In plaats van een dijkversterking met asfalt en basalt, een bredere dijk, met een flauw talud, voorzien van een dikke laag klei begroeid met gras. Dat flauwe talud is van belang om golfwerking bij stormen op te kunnen vangen. De benodigde klei wordt deels gewonnen uit wad slib. In 2022 is in Groningen zo'n 750 meter van de Dollarddijk verbreed tot een Brede Groene Dijk. In een drie jaar durende proef wordt dit stuk dijk nauwlettend onderzocht. Mocht de proef succesvol zijn, dan wil men de zeedijk vanaf de Johannes Kerkhovenpolder tot aan de Duitse grens op deze manier ombouwen tot groene zeedijk. Zeer zeker zal dat ook in Fryslân navolging vinden. Bekijk hier de plannen: 1DYK voorlopig ontwerp Zwarte Haan - Peazemerlannen.
|
De dijk boven Westernijtsjerk zal in de komende jaren zeer waarschijnlijk worden omgebouwd tot een groene dijk (VRS2168).
Wetterskip Fryslân laat op de website 1DYK zien hoe de plannen er uitzien. 
Kijk hier voor de Brede Groene Dijk van Waterschap Hunze en Aa's: projecten brede groene dijk en Rijkswaterstaat: brede groene dijk
|
Hoog boven de woestijn
|
20 januari 2025 - Voor de lessenserie Klimaatverandering nemen we je mee naar Australië. Op de terugreis van onze vierde GeoGraphixs excursie naar Nieuw-Zeeland, werden we boven het noordoosten van land, boven de staat Queensland, verrast met de blik op adembenemende landschappen op zo'n 10 kilometer onder het vliegtuig: Het onherbergzame terrein van de Sturt Stony Desert en de Simpson Desert is nauwelijks bewoond. Hier en daar een hele kleine nederzetting, vaak alleen met de rest van het land verbonden met een stoffige dirttrack. Op het eerste gezicht is het een landschap met ontelbare rivieren. Schijn bedriegt, want de rivierbeddingen staan zo goed als alle droog.
Kijk hier voor meer: Over the Sturt Stony Desert |
De Carbine Creek maakt deel uit van het systeem van de Diamantina River. In dit deel van de Creek staat nauwelijks meer water. Het spaarzame water, dat er nog is wordt opgevangen in een reservoir. VRS DSCN1225.
|
Klik hier voor eerdere nieuwsitems