Kerven in het duin
Het Amelandse duinenlandschap staat onder andere door overmatige neerslag van stikstof onder grote druk. De stikstofdepositie leidt tot een zuurder en voedselrijkere bodem. Plantensoorten, die daarin goed kunnen gedijen overwoekeren andere, met als gevolg, dat de soortenrijkdom af neemt.
StaatsBosbeheer (SBB) is in 2020 gestart met het project Hagedoornveld en Zwanewaterduinen, met het doel de natuurwaarden en beleving in het Hagedoornveld en Zwanewaterduinen te verbeteren, met daarin meer ruimte voor natuur vogels, planten, water en zand. Eén van de werkzaamheden bestond uit het maken van een meer open duin. Open plekken en verstuivingen verhogen de dynamiek van het gebied. In de vochtige duinvalleien ontstaat er weer ruimte voor soorten, die vanouds in dit type gebied voorkomen: parnassia en verschillende orchideeën.
Op drie plaatsen zijn in het duin van de Amelander Noordzeekust zogenaamde kerven gemaakt. Doel van de kerven is het verstuiven van de zeereep te bevorderen. Naast het aanbrengen van de kerven werden er onder andere door afplaggen droge an natte overgangen gecreëerd. Bij storm bestaat ook de mogelijkheid, dat zeewater het gebied binnendringt.
StaatsBosbeheer (SBB) is in 2020 gestart met het project Hagedoornveld en Zwanewaterduinen, met het doel de natuurwaarden en beleving in het Hagedoornveld en Zwanewaterduinen te verbeteren, met daarin meer ruimte voor natuur vogels, planten, water en zand. Eén van de werkzaamheden bestond uit het maken van een meer open duin. Open plekken en verstuivingen verhogen de dynamiek van het gebied. In de vochtige duinvalleien ontstaat er weer ruimte voor soorten, die vanouds in dit type gebied voorkomen: parnassia en verschillende orchideeën.
Op drie plaatsen zijn in het duin van de Amelander Noordzeekust zogenaamde kerven gemaakt. Doel van de kerven is het verstuiven van de zeereep te bevorderen. Naast het aanbrengen van de kerven werden er onder andere door afplaggen droge an natte overgangen gecreëerd. Bij storm bestaat ook de mogelijkheid, dat zeewater het gebied binnendringt.
|
|
Twee van de drie kerven, gefotografeerd vanuit het noorden. Linksboven de meest westelijke kerf bij de Ballumerblinkert. Op de rechterfoto de oostelijke kerf met meer landinwaarts de waterrijke Zwanewaterduinen (RDV0512 en RDV0521), datum 21 september 2024. Op de kaart en foto hieronder het van kerven voorziene duingebied bij de Ballumerblinkert. Bron: Topotijdreis.
|
De ontwikkeling van de kerven tussen de aanvang van het project in 2020 en de situatie in 2024. De foto's maakten deel uit van een tijdelijke presentatie van StaatsBosbeheer in het Natuurcentrum Ameland in Nes. Bron: StaatsbosBeheer.
|
|
|
|
Begrazing
Al sinds 2000 wordt een deel van het duingebied op Ameland begraasd om vergrassing en struweelvorming tegen te gaan. Een kleine kudde Herefordrunderen bij het oostelijke deel van de Kooioerdstuifdijk zorgt door begrazing voor het terugdringen van overheersende vegetatie. Ook op deze manier ontstaat er een meer open duingebied en kan zo het leefgebied van soorten die in een open duingebied leven, zoals wulp, graspieper en veldleeuwerik behouden blijven. Dat geldt ook voor vlinders als het bruin blauwtje, de kleine vuurvlinder en de parelmoervlinder. Ook planten als buntgras, hondsviooltje, duinviooltje en heidesoorten hebben baat bij begrazing.
In de duingebieden van Ameland zijn verschillende soorten grazers te vinden. Naast natuurlijke grazers zoals konijnen, hazen en reeën, wordt er ook begraasd met runderen, paarden, schapen en geiten. Elke grazer heeft een ander graaspatroon, waardoor een open en structuurrijk landschap ontstaat. Bijkomend punt van zorg is de afname van het aantal konijnen als gevolg van konijnenziekte. Konijnen zijn vanouds de belangrijkste begrazers van het duingebied geweest.
|
|
|
|
Op buurland Terschelling is er in o.a. 2022 door het NIOZ onderzoek gedaan naar duingras in het duingebied ter hoogte van het Heartbreak Hotel (RDV3477 en RDV3487).
|
|
|
Meer over dit onderwerp vind je in "Evolutie van de Kerf, een onderzoek naar succes- en faalfactoren van kerven in de zeereeep", door Maarten Nijenhuis. Hij onderzocht de effecten van de kerven in de duinen bij het Hagedoornveld en de Zwanewaterduinen, alsmede die op Terschelling en Vlieland. Elders langs de Nederlandse kust deed hij dat ook bij Schoorl, Berkheide, Meijendel en Schouwen:
onderzoeksrapport-kerven-in-de-zeereep-maarten-nijenhuis.pdf
Lees ook het artikel "Natuurherstel Ameland" in Ús Gea, zomer 2026 p.16, uitgave van It Fryske Gea, alsmede hun website over dit project.
onderzoeksrapport-kerven-in-de-zeereep-maarten-nijenhuis.pdf
Lees ook het artikel "Natuurherstel Ameland" in Ús Gea, zomer 2026 p.16, uitgave van It Fryske Gea, alsmede hun website over dit project.