Our Footprint

Manaaki Whenua, Manaaki Tangata... Haere whakamua!
'Zorg voor het land, zorg voor de mensen..... Kom op, aan de slag'.
Dat is bij benadering wat deze dringende boodschap in het Te Reo, de taal van de Maori, ons wil meegegeven. Niet alleen in Nieuw-Zeeland staat het leven op onze planeet onder druk, ook dicht bij huis zien we de gevolgen van menselijk handelen. Met onze artikelen, workshops en excursies willen we je inzicht geven en de kennis laten opdoen, om jouw bijdrage zo succesvol mogelijk te laten worden.... kom op, aan de slag!
Onze ecologische voetafdruk.....
Om te kunnen leven, wonen, werken en te recreëren heeft ieder mens een stukje van onze aarde nodig. De benodigde ruimte kun je berekenen en omrekenen naar de beschikbare hoeveelheid productief land. Deze berekening wordt uitgedrukt in mondiale hectare, in het Engels global hectare (afgekort tot gha). De uitkomst van de berekening is onze Ecologische Voetafdruk.

Als alle beschikbare grond eerlijk over alle mensen verdeeld zou worden,  dan is per persoon wereldwijd 1,7 gha beschikbaar. Wereldwijd gebruiken we nu gemiddeld 2,6 gha per persoon. We vragen dus meer dan dat er is, omdat we hulpbronnen sneller verbruiken dan de aarde kan aanvullen en interen op haar reserves. Dit is een van de redenen dat er steeds minder ruimte overblijft voor de natuur. De mens is met de natuur in concurrentie om de beschikbare ruimte, waarbij de natuur het steeds vaker verliest. De biodiversiteit, de rijkdom aan soorten dieren en planten,  neemt in veel gebieden schrikbarend af.
'De voetafdruk van Nederland: hoe groot, hoe diep?' is de titel van het in 2012 gepubliceerde rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Een update vind je hier.
Het GeoGraphixs programma bevat lesmateriaal, workshops en excursies voor zo goed als alle hierboven staande doelen. Bij ieder programma vind je de bijbehorende pictogrammen, zoals bijvoorbeeld bij COASTWATCH.
Onze honger naar energie is niet te stelpen
We gebruiken op school en thuis veel apparaten op elektriciteit. Of het nu een klein mobieltje is of een magnetron. Een klein land als Nederland gebruikt een grote hoeveelheid elektriciteit. Deze elektriciteit wordt nog steeds voor het grootste deel opgewekt door de verbranding van steenkool, olie en gas.  Bij deze verbranding komen grote hoeveelheden CO2 vrij in de atmosfeer. De grote concentratie CO2 draagt bij aan de opwarming van het klimaat op aarde. In de twee cartogrammen hieronder worden de 'boosdoeners' in beeld gebracht. Duidelijk wordt, dat Nederland relatief gezien, één van de grootste CO2-producenten is.
Cartogram van de uitstoot van CO2 in 2009. Bron: geois.de.
Nog steeds wordt een deel van onze elektriciteit opgewekt in kolencentrales. Waarom moeten we zo snel mogelijk van deze manier van energie opwekking af zien te komen ? Lees ook het artikel 'Why are we still burning coal?' in de New Zealand Geographic van juni 2022.
Lees ook het artikel "Stromerzeugung - Was Braunkohle so klimaschädlich macht" van Peter Carstens in de Geo van 18 september 2018 en "The coal mine that ate Hambacher Forest", BBC News (12 juli 2019).
In het verlengde hiervan is het meer dan de moeite waard deze foto's van de Canadese fotograaf Edward Burtynsky te bekijken. De foto's tonen de impact van menselijk handelen op de aarde: Human Scars on Earth.
De bouw van stuwdammen voor het opwekken van hydro-elektriciteit heeft doorgaans een grote impact op flora en fauna in het gebied. De BBC reportage 'Hydroelectric dam threatens to wipe out world's rarest ape' is slechts een willekeurig gekozen voorbeeld.
In Duitsland vindt nog op behoorlijk grote schaal bruinkoolwinning plaats, zelfs dicht bij de Nederlandse grens. Dit gebeurt hoofdzakelijk in dagbouw, zoals hier op deze foto bij Garzweiler. Foto: ted007/Fotolia in de Geo van 18 september 2018.
Lees ook het artikel in de online GEO: "Hambacher Forst: Gerettet, um zu sterben?"
We vergiftigen onze vogels...
Neonicotinoïden zijn pesticiden en worden in de tuin- en landbouw gebruikt als 'gewasbescherming'. Het middel, waar zo'n zeven soorten van zijn, doodt voor gewassen schadelijke insecten. 
​
Maar deze middelen liggen al langere tijd onder vuur, omdat ze ook schadelijke effecten hebben op andere organismen. Bijen kunnen sterven als ze ermee in aanraking komen. Dat heeft niet alleen schadelijke gevolgen voor de natuur, maar ook voor de landbouwgewassen, die voor een groot deel voor de gewasbestuiving afhankelijk zijn van bijen en insecten. 
Een gekraagde roodstaart in de berk aan de Kaetsjemuoiwei.
Uit recent onderzoek blijkt ook, dat vogels grote gevolgen ondervinden als ze voedsel eten dat neonicotinoïden bevat. Zo hebben ze een lagere overlevingskans en heeft het negatieve gevolgen voor de voortplanting van de vogels. Jonge vogels hebben vaker kans op complicaties. Een ander effect is dat vogels verminderde oriëntatie krijgen, waardoor migrerende vogels gemakkelijker de weg kwijt raken en zo extra gevaar lopen.
Een ander groot bezwaar tegen het gebruik van neonicotinoïden is, dat de resten jarenlang in de bodem aanwezig blijven. Gewassen die later worden geteeld en die niet besproeid zijn met het middel, raken nog steeds besmet met neonicotinoïden, omdat deze stoffen  dan nog in de grond aanwezig zijn.
Stop het gebruik van deze middelen!
Meer over gif op de website van de Vogelbescherming: Neonicotinoiden op alle fronten schadelijk voor vogels  en de publicatie in Ecology letters" Neonicotinoids impact all aspects of bird life", door Elke Molenaar, Wolfgang Viechtbauer, Janske van den Crommenacker en Sjouke Kingma Neonicotinoids impact all aspects of bird life: A meta-analysis'. Ecology Letters. ​Eenentwintig vragen en antwoorden naar aanleiding van deze publicatie op: https://www.vogelbescherming.nl/docs/9f643358-a611-44fc-8d1b-d0ba539f5a6f.pdf
We kappen onze bomen...
Alternatieve kerstboom, versierd met afgedankte spulletjes.
Het duurt nog even, maar toch.....Ieder jaar nadat we Sinterklaas de deur uit hebben gewerkt, haasten we ons om een kerstboom te scoren. In Nederland worden in de dagen voor de kerst weer grote aantallen bomen uit de grond gerukt of omgezaagd, alles voor een paar 'gezellige' dagen. Die zijn eenieder gegund, maar alsjeblieft, laat de boom waar hij hoort.... in de grond waar hij is opgegroeid. 
Er worden weliswaar bossen bomen speciaal voor ons kerstgevoel gekweekt, maar ook dan nog is het onbestaanbaar, dat die na een paar dagen in huis op de brandstapel of in de shredder belanden. 
​
Het is inmiddels bijna 2026: de hoogste tijd om ook hier de knop om te zetten: geen kerstbomen meer kappen of uit de grond rukken voor slechts een paar weken verkrampte gezelligheid. Er zijn genoeg alternatieven om je huis, straat of wijk in kerstsferen te brengen.
We kunnen helemaal niet zonder bomen
Bomen zijn de longen van onze aarde.  Zonder bomen is er geen leven op aarde mogelijk. Zomaar twee uitspraken, die je vaak hoort. Tegelijkertijd verdwijnt er dagelijks een groot oppervlak aan bos. Bomen moeten wijken voor landbouw en stadsuitbreiding. Hier en daar worden nieuwe bomen aangeplant. Daar kan toch niets mis mee zijn. Het artikel 'Climate Change: Planting new forests can do more harm than good' van BBC Science&Environment geeft een ander inzicht ... Lees ook het artikel 'Bäume als Klimaretter: Wie sinnvoll ist das Aufforsten?' in de Geo van 12 mei 2021.
..... meer regen?
In een op 5 juli 2021 in NatureGeoscience gepubliceerd rapport van een aantal klimaatwetenschappers, wordt gesteld, dat uitbreiding van het bosoppervlak (in Europa) kan leiden tot een toename van neerslag in de zomer van zo'n 7%. Een samenvating kun je lezen in 'Climate change: Planting extra trees will boost rainfall across Europe', door Matt McGrath (BBC Science and Environment van 6 juli 2021. Het hele verslag van Meier, R., Schwaab, J., Seneviratne, S.I. en anderen, heet: 'Empirical estimate of forestation-induced precipitation changes in Europe'. Nat. Geosci. 14, 473–478 (2021) vind je hier: https://doi.org/10.1038/s41561-021-00773-6.
 En we denken maar dat we goed bezig zijn....
De grote recycling waan
Dat is de titel van Donnells artikel "The great recycling delusion", gepubliceerd in de New Zealand Geographic van januari/februari 2025. Zijn artikel, evenals de onderzoeksgegevens van IPSOS , hebben betrekking op Nieuw-Zeeland. De van nature zeer milieu-bewuste Nieuw-Zeelanders werd door onderzoeksbureau IPSOS gevraagd, de belangrijkste acties te noemen, die ze konden ondernemen om hun ecologische voetafdruk te verminderen. Bijna 40% van de ondervraagden koos voor de overstap naar het gebruik van hernieuwbare energie, gevolgd door een groep van 33%, die recycling aanmerkte als belangrijkste actie. 
Op basis van ander, onafhankelijk onderzoek wordt duidelijk, dat recycling op een lijst van meest effectieve maatregelen, die mensen kunnen nemen slechts op de 59e plek staat! 
Vermoedelijk zouden de uitkomsten van een dergelijk onderzoek in Nederland vergelijkbaar zijn. We denken dat we goed bezig zijn, maar de feiten wijzen op een minder rooskleurige en daarmee eigenlijk een zeer teleurstellende uitkomst. 
Figuur rechtsboven: Maatregelen waarvan we denken dat ze effectief zijn in het reduceren van onze ecologische voetafdruk (linkerkolom boven het cirkeldiagram), met rechts daarnaast de ranglijst van maatregelen, die er werkelijk toe doen. Bovenaan die lijst staat 'een leven zonder eigen auto voor de deur'. Mochten we daar niet zonder kunnen, dan is de tweede beste maatregel, die genomen kan worden de overschakeling op een elektrische auto. De overstap op het gebruik van hernieuwbare energie staat op positie 4. In de 'donut-grafieken', linksonder zijn de percentages van de voorgestelde maatregelen weergegeven. Bron: IPSOS Earth Day 2024, gepubliceerd in het artikel "The Great Recycling Delusion" van Hayden Donnell in de New Zealand Geographic Jan/Feb 2025.
Hier links: Uit een inventarisatie in 2021, uitgevoerd voor het Nieuw-Zeelandse Ministerie van Milieu, blijkt dat het grootste deel van het Nieuw-Zeelandse afval naar de stortplaats gaat. De bouwsector is veruit onze grootste afvalproducent en doet de afvalstroom van huishoudens in het niet vallen. Een groot deel van het metaal en glas wordt gerecycled, maar slechts een klein deel van het plastic, dat de Nieuw-Zeelanders gebruiken, wordt van de vuilstort gehaald. Een deel van het afval wordt geëxporteerd naar landen als Indonesië of Maleisië, waar doorgaans weinig toezicht of gegevens zijn over de manier waarop het daar wordt verwerkt (of in plaats daarvan gewoon wordt verbrand).
​Bron: New Zealand Ministry of the Environment (MfE), hier gepubliceerd in het artikel "The Great Recycling Delusion" van Hayden Donnell in de New Zealand Geographic Jan/Feb 2025.
Op naar een betere wereld in 2030
In september 2015 presenteerde de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een 17-tal maatregelen voor een betere, veiliger en duurzamere wereld in 2030. De plannen moeten een einde maken aan armoede en honger. De bescherming van het leven op onze planeet, op land en in de zee, het klimaat maken deel uit van de plannen. 
Foto rechts: Ook al zijn de Nieuw-Zeelanders zeer milieubewust en weten ze dat hun natuur zeer kwetsbaar is, toch zijn er van de Hoiho (Geel-oog Pinguïn) nog maar ongeveer 1700 broedparen. Ook in dit geval is de mens de grootste boosdoener.
In november 2019 is de Hoiho in Nieuw-Zeeland verkozen tot 'De Vogel van het Jaar 2019'. Kijk hier voor meer. Voor meer foto's van deze bijzondere en zeldzame pinguïn: Hoiho - Noarderljocht.com.
Kijk hier voor Bird of the Year New Zealand. In de New Zealand Geographic van januari 2024 staat een alarmerend artikel over de massale sterfte onder Hoiho kuiken: 'Intensive Care' door Connie Buchanan en foto's van Craig McKenzie.
Zorgen voor schone lucht
Het lijkt erop, dat we de boodschap van het belang van schone lucht door hebben gekregen. We zijn van plan om in de komende tijd minder fossiele brandstoffen op te stoken, we gaan over op schonere energiebronnen. In 'Schone Lucht' zoeken we naar manieren om de lucht, die we ademen nog schoner te krijgen.
Lees ook het artikel 'Climate change: New idea for sucking up CO2 from air shows promise' van de hand van Matt McGrath, BBC News Science&Environment, 9 maart 2023.
De ORCA-installatie van het Zwitserse Climeworks bij de energiecentrale van Hellisheiði, bij Selfoss, in het zuiden van  Ijsland. Foto: Getty Images, Bron: BBC News Science&Environment, 9 maart 2023 en eerder gepubliceerd op 22 juli 2022 in het artikel  'Climate change: New plant in Iceland will remove carbon dioxide from the air' (BBC Newsround). Lees meer op de website van Climeworks.
In deze artist's impression van Carbon Engineering is een installatie te zien, die CO2 uit de lucht zuigt. Foto: Carbon Engineering. Bron: BBC.
Zorgen voor gebruik van duurzame energie
De energie, die we in Nederland gebruiken, komt nog maar voor een deel uit duurzame energiebronnen. De omschakeling van fossiele energiebronnen naar echt groene energie gaat bovendien maar langzaam. Wat dat betreft hebben we hier nog heel veel werk te verzetten. Op de website energieopwek.nl krijg je een inzicht in de opwekking van duurzame energie in Nederland: in real-time... Per energiebron is de hoeveelheid geleverde energie te zien. Per regio data selecteren is ook mogelijk.
Wat bedoelen we eigenlijk met duurzame energie opwekking of klimaatneutrale energie? Die vraag staat centraal in 'Was steckt hinter dem Versprechen "Klimaneutral"?' in de Geo, juni 2022.
Meer over de technologie het afvangen van CO2 is te lezen het artikel 'Direct air capture (DAC) and sequestration of CO2', geubliceerd in Science Advances, 8 maart 2023. Lees hier het artikel in de Leeuwarder Courant van 29 november 2023 over Climeworks op Ijsland en de technologie achter het afvangen van CO2 uit de lucht. 
In het artikel wordt ook gemeld, dat de technologie al jarenlang in o.a. de VS wordt gebruikt bij de winning van aardolie. Door CO2 in het oliehoudende gesteente te injecteren, kan er meer olie worden opgepompt. Op een dergelijke inzet van de technologie zitten we dus duidelijk beslist niet te wachten!
Zorgen voor een gezonde atmosfeer
Het lijkt er op, dat het niet altijd kommer en kwel is als het gaat om menselijk handelen. De ozon-laag in de atmosfeer herstelt zich langzaam, sinds in de jaren '90 van de vorige eeuw een wereldwijd verbod op schadelijke drijfgassen in o.a. spuitbussen. Dat wordt gesteld in een rapport van de Verenigde Naties, dat begin november 2018 in Quito werd gepresenteerd. Als de trend van herstel zich door zet, dan zal naar verwachting het gat in de ozon-laag boven het noordelijk poolgebied rond 2030 zijn gedicht. Het gat boven het Zuidpoolgebied heeft langer nodig en zou rond 2060 kunnen zijn gedicht.
Rechtsboven: De atmosfeer boven het Zuidpoolgebied in september 2000 (links) en september 2018 (rechts). De paarse en blauwe kleur markeren de gebieden , waar de ozon-concentratie in de atmosfeer het laagste zijn. Foto's: NASA, AP. Bron: New Zealand Herald, 6 november 2018.
Zorgen voor schoon water, in rivieren en zeeën
De wereldzeeën zijn een belangrijke voedselbron. Die zal in de komende tijd alleen maar meer onder druk komen te staan, doordat we aan de ene kant de zee leeg vissen, aan de andere kant dumpen we zo veel afval in zee, dat het leven in gevaar komt. Daarnaast varen er duizenden schepen rond, dikwijls met gevaarlijke ladingen. In 'Duurzaam op Zee' kijken we hoe we onze zeeën kunnen beschermen. Dat begint uiteraard bij onze eigen Waddenzee, het grootste natuurgebied van Nederland en sinds 2009 op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Naast de Waddenzee moeten we ook zorg dragen voor onze rivieren, de binnenwateren en meren. Niet te vergeten ons grondwater.
Zorgen voor onze dieren
Vlees of groente ?
De Nederlandse intensieve veehouderij en bio-industrie drukken een onhoudbaar groot stempel op ons milieu. Vooral de vleesconsumptie is van grote invloed op onze ecologische voetafdruk. 
Kijk hier hoe groot de voetafdruk van verschillende voedingsmiddelen is. 
Jaarlijks is in maart is de 'Nationale Week Zonder Vlees', met als doel  Nederland bewust maken van de positieve impact van minder vlees eten, en laten zien hoe gemakkelijk een dagje zonder vlees (en vis) eigenlijk kan zijn. Meer informatie vind je hier. Doe je ook mee?
Zorgen voor minder afval
Het lijkt wel of een toenemende welvaart in een land gepaard gaat met een groeiende berg afval. In een land als Nederland kunnen we er ook wat van, ondanks dat er steeds meer afval wordt gerecycled. Toch zullen er meer moeten doen om ons milieu gezond en leefbaar te houden. Op school doen we dat onder andere met Coastwatch.
Nude Shopping
Op het eerste gezicht een wat pikante titel, maar wees gerust. Het betekent niet, dat je voortaan  in je blootje naar de supermarkt moet. Lees hier het artikel in de New Zealand Herald van 14 januari 2019.
Supermarkten in Nederland begeven zich nog slects heel schoorvoetend op het pad van verpakkingsloze producten. We kunnen als klant zelf meer doen, door bijvoorbeeld zelf een tasje of een zakje voor groente en fruit mee te nemen. Sommige winkels bieden zelf dat soort zakjes en netjes aan.
Hiernaast: Naakte groente in de New World supermarkt. Foto: New World in de New Zealand Herald van 14 januari 2019.
Rechts: Nylon visdraad, touw, visnetten, verzameld op het grindstrand van Kinnvika op Spitsbergen.  Dit afval vormt niet alleen een bedreiging voor de dieren in de zee, maar ook voor ons zelf !
Ben jij er klaar voor ?
Ook al maak je zelf maar een hele kleine hoeveelheid troep... met een beetje goede wil en gezond verstand kun je zelf ook al heel veel betekenen. Ben jij er klaar voor ? Kijk op: Be Ready to Change. In de Geo van maart 2019 vind je het artikel 'Plastikfasten - so verbannen Sie Plastik in 7 Schritten aus Ihrem Leben'. Ook in Geo: Luchtballonnen en zeevogels.
Lees meer over Coastwatch.
Lees meer over microplastics.
Het is meer dan de hoogste tijd ons huidige, 'gangbare' voedselsysteem omvormen naar een systeem dat er niet alleen voor zorgt, dat onze aarde niet verder gesloopt wordt, maar ons ook kan voorzien van een gezondere en meer gevarieerde voeding.

​Verbeter de Wereld..... Begin bij je zelf!
In de komende tijd moeten we alles op alles zetten om ons bestaande, op fossiele brandstoffen gebaseerde, energiesysteem om te vormen naar een duurzaam systeem voor onze energiebehoefte. Daarnaast is het minstens zo belangrijk de hoeveelheid energie te beperken.

​Verbeter de Wereld..... Begin bij je zelf!
Er zijn een stuk of wat handige apps, die je kunnen helpen bij het in kaart brengen van zwerfafval. Je hoeft het daarna alleen nog maar op te ruimen. Kijk bijvoorbeeld maar eens op de website van Mooi Schoon, of die van HelemaalGroen en Litterati.
Verbeter de Wereld..... Begin bij je zelf!
Kortom..........
Hoogste tijd de handen uit de mouwen te steken!
Werk mee aan:

Coastwatch, Doe eens Wad! en Een circulaire economie
COASTWATCH
Eén van de langstlopende schoolprojecten is Coastwatch. Van het Deense waddenkustgebied tot aan België zetten leerlingen van talloze school zich in voor een schone zee en een schone kust. De breedte van het project is afhankelijk van de mogelijkheden van de school, maar doorgaans werken de vakgebieden biologie, scheikunde, aardrijkskunde/Mens&Maatschappij, maatschappijleer en wiskunde samen in het project. In het kader van grensoverstijgende samenwerking met Denemarken en Duitsland, doen ook de talen Duits en Engels mee. 
direct naar coastwatch
Wij Nederlanders zijn zo lang we ons kunnen heugen verbonden met de Noordzee en daarmee ook alle wereldzeeën.  We groeiden uit tot een zeevarende natie en een wereldmacht. Handel en visserij waren een belangrijk onderdeel van de Nederlandse economie. Het is echter niet alleen Nederlanders aan te rekenen, dat de zee en het leven in de zee stevig onder druk staat. De winning van (fossiele) delfstoffen, visserij en vervuiling hebben dermate grote vormen aangenomen, dat natuurlijke ecosystemen worden weggevaagd en de kans groot is, dat deze zich niet meer kunnen herstellen. Nu daarbij ook nog eens plannen voor diepzeemijnbouw bij komen, stelt dat beslist niet gerust. 
Op de website van de Global Fishing Watch krijg je een goed overzicht van alle visserij-activiteiten, waar dan ook ter wereld. In combinatie met sites als MarineTraffic krijg je realtime data over o.a. de posities van (vissers)schepen.
Global Fishing Watch
MarineTraffic
Doe eens Wad! - Alle kleine beetjes helpen!
Het snoeppapiertje op straat, het lege colablikje.... Iedereen laat wel eens iets vallen of slingeren. Soms per ongeluk, zonder er bij stil te staan. Soms gewoon om er maar van af te zijn. Wat is het een kleine moeite om je afval mee te nemen en later in een afvalbak te gooien. Is het erg om andermans afval mee te nemen? Nee, beslist niet. Steeds meer mensen nemen op hun wandel- of fietstochtje de moeite zwerfafval mee te nemen. Of dat nu in hun dorp of wijk of op het strand is..... Doe eens Wad! laat je zien, wat je met een klein beetje moeite voor je omgeving kunt doen. Of dat nu in het Waddengebied is of elders in het land....
We zijn zo gewend aan al die toepassingen van plastic, dat we er maar al te gemakkelijk naar grijpen. Het is goedkoop, in alle soorten en maten verkrijgbaar. Maar aan de andere kant beginnen we de negatieve gevolgen voor onze honger naar plastic te merken. We moeten op zoek naar een duurzamere vervanger. In het artikel van Adrienne Bernard 'The Natural products that could replace plastic' zie je hoe dat zou kunnen en welke (natuurlijke) grondstoffen we daarvoor kunnen gebruiken.

Ook op Be Ready to Change kun je zien wat jij kunt doen. Kijk ook op Helemaal Groen en Litterati
Wat is er heerlijker dan een dag op het strand? Het is dan toch ook nog maar een kleine moeite om het afval dat je tegenkomt op te rapen.... Je doet er jezelf en de natuur een heel groot plezier mee.
Circulaire economie
In een circulaire economie, ook wel kringloop economie genoemd, worden kringlopen gesloten en grondstoffen optimaal gebruikt. Circulaire economie is meer dan recycling. Het is een systeem, waarin wordt voorkomen, dat eindige grondstoffen niet worden uitgeput en reststoffen, die vrij komen bij de productie, opnieuw in het systeem worden ingevoerd. De energie voor de productie komt van hernieuwbare bronnen: water, zon en wind.
In zo wat alle delen van Nederland ontstaan er plannen voor de inrichting van een circulaire economie. Ook bij jou in de buurt. Vanuit Geographixs kijken we welke actieve bijdrage wij kunnen leveren.
World Clean Up Day - 20 September 2026
Titelfoto: Huisjes in het oerwoud, gemaakt door Moniek Westerman. De foto is gemaakt tijdens Open Stal 2012 in Oldeberkoop.