GeoGraphixs - Geo Nieuws
Op deze pagina het laatste nieuws, nieuwe apps of toepassingen, kaarten, atlassen en foto's..... Nieuwe websites en interessante artikelen van rond de hele wereld.
De verwoestende kracht van ijs en water
Het beeld in de vallleien van het Rasuwa District in het noorden van Nepal is niet anders. Een groot deel van de nederzettingen is weggevaagd en bedolven onder modder en puin tijdens de overstroming van 26 augustus. Bron: UNICEF/UN0914644/ Skanda Gautam.
|
29 augustus 2026 - Op woensdagochtend 26 augustus 2026 werden een catastrofale puinstroom en overstroming waarschijnlijk veroorzaakt door het plotselinge afbreken van een gletsjer in het Lāṅṭāṇ National Park in Nepal, nabij de grens met China. Deze puinstroom en overstroming legden een afstand van bijna 100 km af en troffen bewoonde gebieden stroomafwaarts langs de rivieren Lende Kholā en Trishuli̇̄ Kholā, waaronder de grenspost Rasuwāgaḍhi̇̄ tussen China en Nepal. Inmiddels weten we dat veel gebouwen en infrastructuur zijn bedolven of verwoest. Het aantal vermisten zal in de duizenden lopen. Op NOS.nl is in 'Het spoor van verwoesting in Nepal' te zien, wat het plotselinge afbreken van de gletsjer heeft veroorzaakt.
Het was een kwestie van enkele seconden. Met een onvoorstelbare kracht stortte een alles vernietigende vloed zich door de riviervallei en verwoeste een groot deel van Trishuli, zoals deze dronefoto laat zien. Bron: The Guardian, 29 augustus 2026. Foto: Navesh Chitrakar/Reuters.
Meer over de achtergronden van deze ramp op de website van de USGS. Op de kaart hieronder de door de vloedgolf getroffen riviervalleien.
Hieronder: een voorbeeld van de Copernicus Emergency Management Service (CEMS), waarin de omvang van de overstroming in kaart is gebracht en de schade is geïnventariseerd met behulp van Copernicus satellietbeelden. Deze datavisualisatie toont het gebied rond het dorp Syapru Besi in Nepal en de impact van de gebeurtenis op de bebouwing en de wegen. Uit de analyse van CEMS blijkt dat in het weergegeven gebied meer dan 240 gebouwen zijn verwoest en 32 gebouwen beschadigd zijn geraakt.
|
Satelliet Beeld: WorldView-3 © Vantor (2026), beschikbaar gesteld door de European Space Imaging (gemaakt op 27/08/2026 at 05:05 UTC). COPERNICUS - EU en ESA.
Topografie van Noord-Amerika vereenvoudigd
|
29 augustus 2026 - Het leren van de topografie van Noord-Amerika is deze week een stuk makkelijker geworden. Voortaan hoeven we ons alleen nog maar op de belangrijkste zaken te concentreren. Vergeet echter niet, dat de Golf van Mexico en Lake Ontario ook nog steeds dezelfde naam hebben zoals ze die al eeuwenlang hebben.
Binnen de Verenigde Naties houdt de United Nations Group of Experts on Geographical Names (UNGEGN) zich bezig met de advisering over geografische naamgeving. De UNGEGN ondersteunt de nationale en internationale standaardisering van geografische namen en helpt lidstaten van de Verenigde Naties bij het versterken van nationale instanties voor geografische namen. De UNGEGN bevordert van het gebruik van gestandaardiseerde geografische namen, en het verbeteren van de beschikbaarheid van betrouwbare informatie over geografische namen.
Het werk van UNGEGN verbindt geografie, taal, cultuur, geschiedenis, cartografie, statistiek en informatie. Gestandaardiseerde geografische namen kunnen van groot belang zijn in communicatie, administraties van overheden en internationale samenwerkingsverbanden en hulpverlening bij natuurrampen en andere noodgevallen. In Nederland droeg het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG) sinds 2011 de zorg voor geografische namen. Het KNAG had een Adviescommissie aardrijkskundige namen in Nederland (AaniN), die bijvoorbeeld geraadpleegd wordt als gemeenten fuseren en er een nieuwe naam nodig is, maar ook wanneer de naambestanden van topografische kaarten aangepast moeten worden aan een nieuwe spelling. In 2023 heeft de Commissie Aardrijkskundige Namen (CAN) van de Nederlandse Taalunie de taak overgenomen van de Adviescommissie Aardrijkskundige namen in Nederland.
|
Lancaster boven Frankrijk
|
12 juli 2026 - Lange tijd was niet bekend waar deze foto van Lancaster B.X KB745 van het Canadese No.419 Squadron was gemaakt, behalve dan dat het gedurende een daglichtaanval op V-1 lanceerplaatsen in Noord-Frankrijk in juli 1944 moet zijn geweest.
Na enig speurwerk vonden we de locatie in de buurt van de stad Saint-Omer. Kijk hier voor meer. Op Noarderljocht het verhaal van deze Canadese Lancaster en haar bemanning. |
|
Lancaster B.X KB745/VR-V No.419 (Moose) Squadron. Foto: International Bomber Command Centre Digital Archive. Hier geplaatst met toestemming van het IBCC.
Oerboer!
|
18 mei 2026 - sinds enkele weken heeft het Observeum / Sterrenwacht Burgum de expositie 'Oerboer!', die aan de hand van een aantal bodemvondsten het verhaal van de eerste mensen, die zich hier na de laatste ijstijd in onze streken vestigden. Voor die tijd werd dit gebied niet of nauwelijks permanent bewoond. Met het milder wordende klimaat zagen de bewoners van de hogere delen van Nederland hier kansen. De tentoonstelling is tot 21 maart 2027 hier in Burgum te zien. Meer over de expositie 'Oerboer!'
|
Uiteraard neem je dan ook een kijkje in de tentoonstelling Geologie en Bodemkunde. Stralend middelpunt is een deel van de collectie van Jan Faber uit Gytsjerk, welbekend van het Geologisch Monument bij Mûnein.
Louwrens Hacquebord 1947 - 2026
|
30 april 2026 - Vandaag werd bekend gemaakt, dat Louwrens Hacquebord op 78-jarige leeftijd is overleden. Als wetenschapper heeft hij een belangrijke rol gehad in onderzoek van het Arctisch Centrum van de Rijks Universiteit Groningen. Hacquebord was jaren lang het gezicht van deze organisatie, dat Nederlands poolonderzoek op de kaart zette. Hacquebord leidde onder andere het onderzoek naar de Nederlands walvisgeschiedenis in de Noordelijke wateren en het archeologisch onderzoek op Spitsbergen.
In 2017 maakte GeoGraphixs voor Noarderljocht een verhaal over de Nederlandse walvisvaarders op Spitsbergen. Veel van de informatie is verkregen uit onderzoek van het Arctisch Centrum.
|
Maaike Borst schreef een in memoriam, gepubliceerd op 2 mei 2026 in zowel het Dagblad van het Noorden alswel in de Leeuwarder Courant.
|
Bar en Boos -persvrijheid 2026
|
30 april 2026 - Vandaag presenteerde Reporters Without Borders de Persvrijheidsindex 2026. Die ziet er, behalve dat onsland van de derde plaats vorig jaar naar de tweede plek is gestegen, bar en boos uit. In veel landen op deze wereld staat de vrijheid van pers zwaar onder druk en is er sprake van een voortdurende erosie van de persvrijheid en een systematische obstructie van verslaggevers.
|
Bron: NOS.nl op basis van data van Reporters Without Borders.
|
Aanvallen op het recht op informatie zijn meer divers en geavanceerder geworden. Waar dat eerder in de schemer gebeurde, is er nu blijkbaar geen enkele schaamte, dat in het volle zicht te doen. Autoritaire staten, incompetente politieke machten, roofzuchtige economische actoren, maar zeker ook tal van onlineplatforms zijn direct en grotendeels verantwoordelijk voor de mondiale achteruitgang van de persvrijheid.De vraag hoe we deze verstikking van de journalistiek kunnen bestrijden. de en tolereren? In deze context is nietsdoen een vorm van steun voor de afbrokkeling van persvrijheid. Het is niet langer voldoende om alleen maar op principes terug te grijpen. Er zijn effectieve maatregelen nodig om de journalistiek te beschermen en een halt toe te roepen aan de wijdverbreide straffeloosheid van daden, die daar tegenin gaan. Meer op de website van Reporters Without Borders.
De Leegte van het Noorden
27 april 2026 - De stilte, rust en een verscheidenheid aan kleuren in het buitendijkse landschap van Fryslân. Tot en met 3 mei exposeert Claartje Heemstra een deel van haar werk in het Kennis- en Ynformaasjesintrum Terp Hegebeintum.
|
Meer over deze expositie en het Kennis- en Ynformaasjesintrum Terp Hegebeintum:
Op Noarderljocht is een fotoreportage over deze tentoonstelling gemaakt. |
|
Tegen het zout
Helmgras. Foto: Rob van Es. Meer over zijn botanische microscopie en fotografie op zijn website : Rob van Es.
|
27 april 2026 - Tijdens de afgelopen Kunstmaand Ameland exposeerde Rob van Es enkele van zijn microscoopfoto's van tegen zout gewapende planten in het noordwestelijk strand- en duingebied van Ameland. Deze planten, zoals lamsoor, biestarwegras en zoutmelde komen uiteraard ook op andere plekken in Nederland voor. De toenemende verzilting van de akkerbouwgebieden in de kuststrook van het vasteland van Noordwest-Fryslân zal ook de landbouw aanzetten tot het telen van in een zouter wordend milieu gedijende gewassen. Verzilting in landbouwgronden is een groter wordend probleem, niet alleen in de noordelijke kleischil van Fryslân en Groningen, maar ook in de Wieringermeerpolder, de Zeeuwse delta en in een aantal veenweidegebieden.
Verziltingsrisico in Noordwest-Fryslân. Kaart: Provinsje Fryslân/ArcGIS
|
Niet te geloven!
|
21 april 2026 - Van 7 tot en met 13 april zijn we bezig geweest met de tweede ronde Coastwatch op Ameland. Naast het opruimen van het gebruikelijke zwerfafval in bermen en op het strand zijn we bij de Westergrie op zoek geweest naar klein plastic zwerfaval, zoals we dat in voorgaande jaren deden in het kader van Waddenplastic. Aan de voet van de zeedijk hebben we een aantal proefvlakken onderzocht op de aanwezigheid van plastic- en aanverwant materiaal. Daarvoor hebben we willekeurig een aantal vakken van 40 bij 40 centimeter met een hoogte van 10 centimeter onderzocht.
|
|
Het resultaat van het eerste proefvlak bij Wetterskip-paal 1.1 is bekend: de uitkomst is schrikbarend. Lees hier meer.
De volgende Coastwatch op Ameland is van 22 mei tot 1 juni 2026.
De volgende Coastwatch op Ameland is van 22 mei tot 1 juni 2026.
Stress onder water
Spitssnuitkoraalklimmer (Oxycirrhites typus) Foto: Corina Blok.
|
5 maart 2026 - Deze prachtige foto is de afgelopen dagen door Corina Blok in de onderwater koraalpracht van de Malediven gemaakt. Deze vis heeft geen weet van wat er zich boven water op 4000 kilometer afstand in het Midden-Oosten afspeelt. Het internationale luchtverkeer is door de oorlog daar nagenoeg geheel ontregeld. Wereldwijd, ook ver buiten het oorlogsgebied, zijn duizenden mensen gestrand. Zo ook Corina.
Zo op het oog lijkt de onderwaterwereld van de eilandengroep maagdelijk en onbedreigd. Schijn bedriegt echter. Met de opwarming van het zeewater sterven koralen op grote schaal af en verandert de zeebodem in een woestijnlandschap. De opwarming van de aarde in z'n geheel, zorgt er bovendien voor, dat de zeespiegel hier zo ver omhoog komt, dat een groot deel van de laaggelegen eilanden onder water verdwijnen en de inwoners van de Malediven naar elders zullen moeten verhuizen.
Meer in Het koraal verdwijnt
|
Zoals we in een eerder nieuwsbericht aangaven, worden grote delen van onze zeeën en oceanen ook nog eens doelwit van diepzee-mijnbouw activiteiten. Met de huidige machthebbers op deze aardbol, ziet het er voor de diepzee niet bepaald gunstig uit.
|
Meer foto's van Corina Blok vind je op haar instagrampagina
|
|
de Ziel van Arctica
|
24 februari 2026 - Deze foto's tonen de ziel van Arctica. Zo beschrijft men op Geo.de de fotoreportage van Stephan Fürnrohr, die hij op Groenland maakte. Daar kunnen we het helemaal mee eens zijn. Door dit soort reportages hopen we bij mensen de schoonheid van de poolgebieden onder ogen te brengen én ze te wijzen op de kwetsbaarheid van deze unieke streken. Voor ons als bewoners van de Lage Landen zit er bovendien nog een extra boodschap aan vast. Als het ijs op de polen verdwijnt zullen we hier waarschijnlijk verzuipen. Met z'n allen verhuizen naar de hoger gelegen delen van Duitsland lijkt niet aantrekkelijk..... ze zien ons al aankomen.
|
Smeltend gletsjerijs in de Hinlopenstretet, Spitsbergen in de zomer van 2017 (VRS2242).
|
Bekijk ook onze eigen reportage, die we in 2017 op Spitsbergen maakte. Noarderljocht/GeoGraphixs was daar onder andere voor onderzoek (en opruimen) van zwerfafval op de eilanden, in het kader van een langlopende studie van het Duitse Alfred Wegener Institut (AWI).
|
Seele der Arktis - Stephan Fürnrohr op Geo.de
|
Faszination Arktis- Florian Schulz op Geo.de
|
Weerextremisme in Frankrijk
De onder water gelopen landerijen van een boerderij in het stroomgebied van de Garonne. Foto: AFP, in de Leeuwarder Courant van 20 februari 2026.
|
20 februari 2026 - Zuidwestelijk Europa heeft het de afgelopen tijd flink voor de kiezen gekregen. Na verwoestende regenval in Portugal en Spanje, waarbij op tal van plaatsen aardverschuivingen optraden, staat nu een groot deel van het gebied rond de rivier de Garonne in Zuidwest Frankrijk onder water. De vruchtbare landerijen langs de rivier zijn veranderd in een groot wateroppervlak. Boerderijen, zoals deze op de foto hiernaast, zijn van de rest van het gebied afgesneden en alleen met een bootje te bereiken.
Klik hier voor de Geolocatie keuzeopdracht bij deze foto.
|
Reuzenroofpotvis in Rotterdam
|
31 januari 2026 - Je kunt er moeilijk omheen. Al bij binnenkomst in het NatuurHistorisch Museum in Rotterdam sta je oog-in-oog met de (reconstructie) van de schedel van een reuzenroofpotvis. De 9 miljoen jaar oude overblijfselen van het dier werden in de woestijn in het zuiden van Peru. Het complete dier was 13 tot 18 meter lang en had tanden 36 centimeter. Het bleek de grootste roofpotvis ooit. Deze Roofpotvis (Leviathan melvellei) is de uitgestorven verwant van de moderne potvis. Het museum heeft op haar website een aantal persfoto's over de vondst in Peru vrijgegeven.
De aanleiding voor deze tentoonstelling wordt gevormd door de vondst van een tand in de vaargeul van de Westerschelde in 2019. Omroep Zeeland maakte daar destijds een reportage over. In de uitgave van december 2018 van Cranium, het tijdschrift van de Werkgroep Pleistocene Zoogdieren (WPZ) is een artikel over de vondst van dit fossiel gepubliceerd.
|
Reconstructie van de scheden van de in Peru gevonden Reuzenroofpotvis (Leviathan melvillei) in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam (RDV5713).
|
Het Oude Egypte in Leiden
Het manuscript van het boek dateert uit 1872 CE, naar het origineel uit de 10e eeuw CE; collectie Universitaire bibliotheken Leiden.
|
23 januari 2026 - De Palestijnse geograaf Al-Maqdisi (ca 945 - 991 CE) maakte een gedetailleerd reisverslag van de meeste landen in de Arabische wereld. Zijn boek "De beste verdeling van kennis over de provincies" bevat één van de oudste bekende kaarten van Egypte. De gestilleerd weergave en oriëntatie, met het noorden aan de onderkant van de kaart, zijn typerend voor de cartografie uit die periode. Het boek is een pronkstuk op de tentoonstelling Discovering Ancient Egypt in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Nog tot 15 maart 2026 te zien.
|
Bescherming van onze oceanen en zeeën?
|
17 januari 2026 - Vandaag is een wereldwijd verdrag om oceanen te beschermen en schade aan het zeeleven te herstellen in werking getreden. Het verdrag beoogt om in 2030 een oppervlak van 30 % aan 'volle zee', dat buiten bevoegdheden van individuele landen ligt, te beschermen tegen bijvoorbeeld overbevissing, diepzeemijnbouw en klimaatverandering. Het verdrag opent bovendien de mogelijkheid zeegebieden als beschermde reservaten aan te wijzen.
|
Het verdrag maakt het mogelijk om migratieroutes van walvissen en andere zeedieren veilig te stellen. Zij spelen een cruciale rol voor de gezondheid van onze oceanen. Deze dieren leggen enorme afstanden af om zich te kunnen voeden en voortplanten en hebben daardoor buiten de beschermde gebieden ook op volle zee bescherming nodig. Deze vinvis voor de westkust van Spitsbergen leek zich volkomen veilig te voelen (RDV3115).
|
War and Pieces
|
12 januari 2026 - 'War en Pieces', een veldslag in scherven. Al heeft de maker, Bouke de Vries, het hier niet expliciet bedoeld, voor veel bezoekers van de tentoonstelling 'Unbroken' zal het tafereel ongetwijfeld associaties oproepen met de puinhopen, die enkele huidige op macht beluste tirannen op de planeet achter laten.
Op de grote dinnertafel woedt een strijd op porceleinen ruïnes, een verwijzing naar 'traditie' uit voorgaande eeuwen, waarin krijgsheren aan de vooravond van een veldslag een banket placht te houden. Voor deze tentoonstelling in het Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden maakte De Vries dit werk over een recentere veldslag, met handbeschilderd Meissen-porcelein, dat in de Tweede Wereldoorlog aan diggelen werd geschoten. 
|
Klik hier voor eerdere nieuwsitems van 2025